Giáo dục STEM ở Việt Nam: hệ thống văn bản chỉ đạo, hướng dẫn và những điểm cần nắm

Nghiên cứu Đăng ngày 03/10/2026

Tác giả

Ban Biên tập IESDTD tổng hợp

Lĩnh vực

Giáo dục STEM

Từ khóa

giáo dục STEM Việt Nam, Công văn 3089, Công văn 909, Chương trình GDPT 2018, bài học STEM

Tóm tắt

Tổng hợp các văn bản chính về giáo dục STEM ở phổ thông Việt Nam: Chỉ thị 16/CT-TTg (2017), Chương trình GDPT 2018, Công văn 3089/BGDĐT-GDTrH (2020) cho trung học và Công văn 909/BGDĐT-GDTH (2023) cho tiểu học, kèm so sánh các hình thức tổ chức và gợi ý triển khai.

Giáo dục STEM ở Việt Nam không phải một phong trào tự phát mà đã có hệ thống văn bản chỉ đạo khá rõ ràng. Tuy vậy, nhiều giáo viên và cán bộ quản lý vẫn chưa phân biệt được văn bản nào áp dụng cho cấp học nào, hay các hình thức tổ chức khác nhau ra sao. Bài viết tóm lược các văn bản chính theo trình tự thời gian và nội dung cốt lõi.

Lưu ý về số hiệu: Công văn 909 năm 2023 có ký hiệu 909/BGDĐT-GDTH, hướng dẫn giáo dục STEM ở tiểu học; văn bản hướng dẫn cho trung học là Công văn 3089/BGDĐT-GDTrH năm 2020. Hai văn bản này đôi khi bị nhầm lẫn.

Các văn bản chính

Giáo dục STEM được định nghĩa thế nào?

Ba văn bản đưa ra ba cách diễn đạt bổ sung cho nhau:

• Chương trình tổng thể 2018: giáo dục STEM là "mô hình giáo dục dựa trên cách tiếp cận liên môn, giúp học sinh áp dụng các kiến thức khoa học, công nghệ, kĩ thuật và toán học vào giải quyết một số vấn đề thực tiễn trong bối cảnh cụ thể".
• Công văn 3089: giáo dục STEM là "một phương thức giáo dục nhằm trang bị cho học sinh những kiến thức khoa học gắn liền với ứng dụng của chúng trong thực tiễn"; bài học STEM "gắn với việc giải quyết tương đối trọn vẹn một vấn đề".
• Công văn 909: giáo dục STEM là "phương thức giáo dục chủ yếu dựa trên dạy học tích hợp", tạo cơ hội cho học sinh huy động kiến thức, kỹ năng của các lĩnh vực khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học "để phát triển phẩm chất, năng lực và giải quyết hiệu quả các vấn đề trong thực tiễn cuộc sống". Công văn khuyến khích tích hợp thêm yếu tố nghệ thuật, nhân văn để thực hiện giáo dục STEAM.

Điểm chung: STEM là phương thức dạy học tích hợp gắn với thực tiễn, không phải một môn học mới.

Ba hình thức tổ chức

Cả hai công văn đều nêu ba hình thức, với tên gọi gần giống nhau:

Bài học STEM ở trung học: quy trình theo Công văn 3089

Công văn 3089 hướng dẫn khá chi tiết:

• Quy trình thiết kế kỹ thuật 8 bước: xác định vấn đề; nghiên cứu kiến thức nền; đề xuất các giải pháp; lựa chọn giải pháp; chế tạo mô hình (nguyên mẫu); thử nghiệm và đánh giá; chia sẻ thảo luận; điều chỉnh thiết kế. Các bước có thể thực hiện song song, tương hỗ.
• Cấu trúc 5 hoạt động: xác định vấn đề; nghiên cứu kiến thức nền và đề xuất giải pháp; lựa chọn giải pháp; chế tạo mẫu, thử nghiệm và đánh giá; chia sẻ, thảo luận, điều chỉnh. Hoạt động 4 và 5 có thể tổ chức linh hoạt trong và ngoài lớp.
• Quy trình xây dựng bài học 4 bước: lựa chọn nội dung dạy học; xác định vấn đề cần giải quyết; xây dựng tiêu chí của sản phẩm/giải pháp; thiết kế tiến trình tổ chức hoạt động dạy học.
• Phương pháp: hoạt động của học sinh mở về điều kiện thực hiện nhưng cụ thể về tiêu chí sản phẩm; quyết định về giải pháp là của học sinh; tăng cường hoạt động nhóm nhưng phải chỉ rõ nhiệm vụ và sản phẩm của từng học sinh.
• Thiết bị: tận dụng tối đa thiết bị trong danh mục tối thiểu, vật liệu gia dụng, công nghệ sẵn có, chi phí rẻ và an toàn; khuyến khích thí nghiệm ảo, mô phỏng.

Lộ trình ở tiểu học theo Công văn 909

Bảy tỉnh, thành phố đã thí điểm năm học 2022–2023 (Hà Nội, Lào Cai, Nam Định, Thừa Thiên – Huế, Đắk Lắk, Cần Thơ, Đồng Tháp) được yêu cầu triển khai đến tất cả các trường tiểu học trên địa bàn. Các địa phương còn lại triển khai theo lộ trình: mỗi tỉnh chọn ít nhất 5 đơn vị cấp huyện, mỗi đơn vị chọn ít nhất 5 trường tiểu học để tập huấn và triển khai, tiến tới đến năm học 2024–2025 thực hiện ở tất cả các trường tiểu học. Công văn giới thiệu nguồn học liệu tại địa chỉ stemtieuhoc.edu.vn và yêu cầu các trường chuẩn hóa phòng Khoa học và Công nghệ, chuẩn bị điều kiện cơ sở vật chất, thiết bị dạy học.

Đánh giá học sinh

Công văn 909 yêu cầu đánh giá trong bài học STEM theo quy định đánh giá của chương trình tiểu học, chủ yếu bằng quan sát, vấn đáp, hồ sơ học tập, sản phẩm và hoạt động của học sinh, coi trọng đánh giá thường xuyên để động viên sự tiến bộ. Công văn 3089 dẫn quy định đánh giá áp dụng tại thời điểm ban hành (Thông tư 58/2011/TT-BGDĐT); với các lớp học theo Chương trình 2018, quy định hiện hành về đánh giá học sinh trung học là Thông tư 22/2021/TT-BGDĐT.

Những điểm cần nắm khi triển khai

• STEM nằm trong chương trình, không phải "thêm vào". Cả hai công văn đều yêu cầu bài học STEM bám sát yêu cầu cần đạt và thời lượng của các môn, không gây quá tải.
• Bài học STEM là hình thức chủ yếu. Câu lạc bộ và cuộc thi quan trọng nhưng chỉ tiếp cận một phần học sinh; muốn mọi học sinh được hưởng lợi thì phải đưa STEM vào giờ học chính khóa.
• Tự nguyện với hoạt động ngoài giờ. Trải nghiệm STEM và nghiên cứu khoa học kỹ thuật dựa trên sở thích và lựa chọn của học sinh.
• Đưa vào kế hoạch giáo dục nhà trường. Hoạt động STEM được thể hiện trong kế hoạch giáo dục nhà trường và kế hoạch dạy học các môn, theo đúng hướng dẫn.
• Đầu tư vào con người trước. Cả hai văn bản đều nhấn mạnh bồi dưỡng giáo viên, sinh hoạt chuyên môn theo chuyên đề; thiết bị đắt tiền không phải điều kiện tiên quyết.
• Sơ kết, rút kinh nghiệm. Công văn 909 yêu cầu báo cáo kết quả thực hiện hằng năm; nhà trường nên ghi chép những bài học STEM hiệu quả để chia sẻ trong tổ chuyên môn.

Nguồn tham khảo

1. Bộ Giáo dục và Đào tạo (2020). Công văn 3089/BGDĐT-GDTrH ngày 14/8/2020 về việc triển khai thực hiện giáo dục STEM trong giáo dục trung học. https://hethongphapluat.com/cong-van-3089-bgddt-gdtrh-nam-2020-ve-trien-khai-giao-duc-stem-trong-giao-duc-trung-hoc-do-bo-giao-duc-va-dao-tao-ban-hanh.html
2. Bộ Giáo dục và Đào tạo (2023). Công văn 909/BGDĐT-GDTH ngày 08/3/2023 hướng dẫn tổ chức hoạt động giáo dục STEM trong giáo dục Tiểu học. https://luatvietnam.vn/giao-duc/cong-van-909-bgddt-gdth-2023-huong-dan-to-chuc-hoat-dong-giao-duc-stem-273119-d6.html
3. Bộ Giáo dục và Đào tạo (2018). Thông tư 32/2018/TT-BGDĐT ban hành Chương trình giáo dục phổ thông. https://luatvietnam.vn/giao-duc/thong-tu-32-2018-tt-bgddt-ban-hanh-chuong-trinh-giao-duc-pho-thong-moi-169745-d1.html
4. Bộ Giáo dục và Đào tạo (2021). Thông tư 22/2021/TT-BGDĐT quy định về đánh giá học sinh trung học cơ sở và học sinh trung học phổ thông. https://luatvietnam.vn/giao-duc/thong-tu-22-2021-tt-bgddt-207846-d1.html

Trích dẫn bài viết

Ban Biên tập IESDTD tổng hợp (2026). Giáo dục STEM ở Việt Nam: hệ thống văn bản chỉ đạo, hướng dẫn và những điểm cần nắm. Viện Khoa học giáo dục và phát triển Công nghệ số. https://iesdtd.edu.vn/nghien-cuu/giao-duc-stem-o-viet-nam-he-thong-van-ban-huong-dan