- Tác giả
- Ban Biên tập IESDTD tổng hợp từ nguồn của Bộ Giáo dục Trung Quốc
- Lĩnh vực
- Trí tuệ nhân tạo, Khoa học dữ liệu & Công nghệ số
- Từ khóa
- Trung Quốc, giáo dục AI, chính sách giáo dục, AI tạo sinh, giáo dục phổ thông
Tóm tắt
Bộ Giáo dục Trung Quốc đặt mục tiêu cơ bản phổ cập giáo dục trí tuệ nhân tạo ở tiểu học và trung học trước năm 2030, ban hành hướng dẫn giáo dục AI phổ thông và hướng dẫn sử dụng AI tạo sinh theo từng cấp học. Tổng hợp từ văn bản gốc tiếng Trung.
Trung Quốc là một trong những nước đi nhanh nhất trong việc đưa trí tuệ nhân tạo (AI) vào giáo dục phổ thông một cách có hệ thống. Chỉ trong khoảng sáu tháng, từ cuối năm 2024 đến giữa năm 2025, Bộ Giáo dục nước này ban hành một thông báo đặt mục tiêu đến năm 2030 và hai bản hướng dẫn cụ thể: một về giáo dục AI phổ thông, một về sử dụng AI tạo sinh trong nhà trường. Phần dưới đây tóm tắt các văn bản này dựa trên nguồn tiếng Trung của cơ quan nhà nước.
Thông báo năm 2024: phổ cập cơ bản trước năm 2030
Ngày 21/11/2024, Văn phòng Bộ Giáo dục Trung Quốc ban hành Thông báo về tăng cường giáo dục trí tuệ nhân tạo ở trường tiểu học và trung học (教育部办公厅关于加强中小学人工智能教育的通知, số 教基厅函〔2024〕32号). Mục tiêu được nêu rõ: cơ bản phổ cập giáo dục AI ở tiểu học và trung học trước năm 2030.
Mục tiêu theo cấp học
| Cấp học | Trọng tâm |
|---|---|
| Tiểu học (lớp nhỏ) | Cảm nhận, trải nghiệm công nghệ AI |
| Tiểu học (lớp lớn) và trung học cơ sở | Hiểu và ứng dụng công nghệ AI |
| Trung học phổ thông | Thực hiện dự án sáng tạo và ứng dụng tiên tiến |
Sáu nhóm nhiệm vụ
- Hệ thống chương trình: xây dựng hướng dẫn giáo dục AI phổ thông, khuyến khích đưa nội dung AI vào chương trình địa phương và chương trình nhà trường, chú trọng giáo dục đạo đức.
- Dạy học và đánh giá: thăm dò việc đưa năng lực AI vào hệ thống đánh giá phẩm chất tổng hợp của học sinh.
- Học liệu: mở chuyên mục giáo dục AI trên Nền tảng giáo dục thông minh quốc gia dành cho phổ thông.
- Môi trường dạy học: xây dựng phòng thực hành giáo dục AI đa dạng.
- Đội ngũ giáo viên: bổ sung giáo viên qua tuyển dụng, thu hút, chuyển đổi vị trí.
- Hoạt động giao lưu: tổ chức các hoạt động, sân chơi trình diễn đa dạng.
Các biện pháp bảo đảm gồm thành lập hội đồng chuyên gia, tăng đầu tư kinh phí, cân đối giữa thành thị và nông thôn, và đưa giáo dục AI vào hệ thống đánh giá chất lượng giáo dục.
Tháng 5/2025: hai bản hướng dẫn
Ngày 15/5/2025, Ủy ban Chỉ đạo dạy học giáo dục cơ bản thuộc Bộ Giáo dục công bố hai văn bản: Hướng dẫn giáo dục phổ cập trí tuệ nhân tạo ở trường tiểu học và trung học (bản 2025) (中小学人工智能通识教育指南) và Hướng dẫn sử dụng AI tạo sinh ở trường tiểu học và trung học (bản 2025) (中小学生成式人工智能使用指南).
Hướng dẫn giáo dục AI phổ thông
Văn bản lấy việc bồi dưỡng năng lực làm cốt lõi, thiết kế chương trình theo hình xoắn ốc, đi từ khơi gợi nhận thức đến thực hành sáng tạo, nhằm phổ biến các khái niệm cơ bản, nguyên lý kỹ thuật, bối cảnh ứng dụng, đạo đức – an toàn và tác động xã hội của AI.
- Tiểu học: lấy trải nghiệm và khơi gợi hứng thú làm chính, thông qua các bài học tương tác và hoạt động thực hành để hình thành nhận thức cơ bản về AI.
- Trung học cơ sở: chú trọng hiểu nguyên lý kỹ thuật và giải quyết vấn đề thực tế, dựa vào học tập theo dự án và phân tích tình huống.
- Trung học phổ thông: tập trung vào tư duy hệ thống và năng lực ứng dụng sáng tạo, qua thiết kế chương trình phân tầng và dạy học liên môn.
Về hình thức, chương trình có thể được tổ chức bằng môn học riêng, tích hợp liên môn hoặc hoạt động thực hành. Đánh giá theo hướng biểu hiện năng lực: trưng bày sản phẩm, bảo vệ dự án, thao tác thực hành, kết hợp đánh giá quá trình và kết quả. Văn bản yêu cầu xây dựng quy định quản lý an toàn dữ liệu và cơ chế bảo vệ quyền riêng tư; đưa việc bồi dưỡng giáo viên dạy AI vào kế hoạch đào tạo, và mời chuyên gia từ trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp làm giáo viên kiêm nhiệm.
Hướng dẫn sử dụng AI tạo sinh
Văn bản thứ hai quy định cách sử dụng AI tạo sinh theo từng cấp học, với tinh thần "ứng dụng là chính, quản trị là nền tảng" và giữ vững giới hạn về an toàn dữ liệu, đạo đức. Theo các bản tóm tắt chính thức:
| Cấp học | Quy định đối với học sinh |
|---|---|
| Tiểu học | Không để học sinh tự mình sử dụng chức năng tạo nội dung mở; chỉ dùng phù hợp khi có sự giúp đỡ của giáo viên, cha mẹ. Giáo viên có thể dùng hợp lý trong giờ học để hỗ trợ giảng dạy. |
| Trung học cơ sở | Có thể từng bước tìm hiểu, phân tích tính logic của nội dung do AI tạo ra. |
| Trung học phổ thông | Có thể kết hợp với nguyên lý kỹ thuật để học tập khám phá. |
Những điểm đáng chú ý khác:
- Cấm học sinh sao chép trực tiếp nội dung do AI tạo ra để làm bài tập hoặc đáp án bài thi; hạn chế lạm dụng AI trong các nhiệm vụ sáng tạo.
- Giáo viên có trách nhiệm dẫn dắt, tích cực rèn luyện tư duy phản biện, tổ chức cho học sinh phân tích lỗ hổng logic trong văn bản do AI tạo ra.
- Theo bản tóm tắt của một số cơ quan địa phương, giáo viên và học sinh không được nhập đề thi, thông tin định danh cá nhân và dữ liệu nhạy cảm khác vào công cụ AI tạo sinh; nhà trường xây dựng "danh sách trắng" các công cụ đáp ứng yêu cầu giáo dục và an toàn dữ liệu.
Nhận xét
Cách tiếp cận của Trung Quốc có ba đặc điểm. Thứ nhất, mục tiêu rõ ràng về thời gian (2030) và được triển khai bằng một chuỗi văn bản nối tiếp nhau. Thứ hai, phân biệt rõ giữa học về AI (hướng dẫn giáo dục phổ thông) và dùng AI để học (hướng dẫn sử dụng AI tạo sinh). Thứ ba, quy định theo lứa tuổi: càng nhỏ càng hạn chế, học sinh tiểu học không tự dùng công cụ tạo sinh mở – điểm này gần với khuyến nghị của UNESCO về độ tuổi tối thiểu.
Cần lưu ý giới hạn: các văn bản này mới ban hành, chưa có đánh giá độc lập về kết quả thực hiện; điều kiện về hạ tầng, đội ngũ giữa các vùng ở Trung Quốc chênh lệch lớn, và bản thân thông báo đã đặt yêu cầu cân đối thành thị – nông thôn.
Gợi ý cho Việt Nam
- Tách bạch hai loại quy định: nội dung dạy về AI trong chương trình, và quy tắc sử dụng AI trong học tập, kiểm tra.
- Quy định sử dụng theo cấp học, đặc biệt thận trọng với học sinh tiểu học.
- Quy tắc "không nhập đề thi, dữ liệu cá nhân học sinh vào công cụ AI" có thể áp dụng ngay ở mọi trường, phù hợp với yêu cầu bảo vệ dữ liệu cá nhân của pháp luật Việt Nam.
- Ưu tiên đánh giá qua sản phẩm, dự án, thuyết trình thay vì bài viết làm ở nhà – vừa phù hợp giáo dục AI, vừa giảm nguy cơ sao chép.
Nguồn tham khảo
- 教育部办公厅 (2024). 关于加强中小学人工智能教育的通知 (教基厅函〔2024〕32号), đăng lại trên trang aiedchair của Đại học Sư phạm Bắc Kinh. https://aiedchair.bnu.edu.cn/%E6%95%99%E8%82%B2%E9%83%A8%E5%8A%9E%E5%85%AC%E5%8E%85%E5%85%B3%E4%BA%8E%E5%8A%A0%E5%BC%BA%E4%B8%AD%E5%B0%8F%E5%AD%A6%E4%BA%BA%E5%B7%A5%E6%99%BA%E8%83%BD%E6%95%99%E8%82%B2%E7%9A%84%E9%80%9A%E7%9F%A5/
- 中国政府网 (2025). 教育部发布两项指南 助推中小学人工智能教育. https://www.gov.cn/lianbo/bumen/202505/content_7023810.htm
- 数字中国建设峰会 (2025). 中小学人工智能通识教育有了指南. https://www.digitalchina.gov.cn/2025/xwzx/qwfb/202505/t20250513_5017842.htm
- 泾源县人民政府 (2025). 如何稳步推进中小学人工智能通识教育？教育部基础教育教指委负责人答记者问. https://www.jingyuan.gov.cn/zfxxgk/bmhxzxxgk/bmdw/jyj/fdzdgknr/lzyj/zcfg/art/2025/art_a1aeba73e55541e3b4834846cad9de1e.html
- 二七区人民政府 (2025). 明确禁止！事关所有中小学生. https://www.erqi.gov.cn/jcjd/9319002.jhtml
Trích dẫn bài viết
Ban Biên tập IESDTD tổng hợp từ nguồn của Bộ Giáo dục Trung Quốc (2026). Trung Quốc phổ cập giáo dục AI ở trường phổ thông: thông báo năm 2024 và hai bản hướng dẫn năm 2025. Viện Khoa học giáo dục và phát triển Công nghệ số. https://iesdtd.edu.vn/nghien-cuu/chinh-sach-giao-duc-ai-pho-thong-trung-quoc