Báo cáo Tương lai việc làm 2025 của WEF: kỹ năng nào tăng, kỹ năng nào giảm đến năm 2030

Nghiên cứu Đăng ngày 04/10/2026

Tác giả

Ban Biên tập IESDTD tổng hợp

Lĩnh vực

Đào tạo & Phát triển nguồn nhân lực số

Từ khóa

tương lai việc làm, WEF, kỹ năng 2030, đào tạo lại, nâng cao kỹ năng

Tóm tắt

Khảo sát hơn 1.000 nhà tuyển dụng ở 55 nền kinh tế cho thấy 39% kỹ năng cốt lõi của người lao động sẽ thay đổi trong giai đoạn 2025–2030. Tổng hợp các con số chính, nhóm kỹ năng đang lên và những điều cần lưu ý khi đọc báo cáo.

Tháng 1/2025, Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) công bố Báo cáo Tương lai việc làm 2025 (Future of Jobs Report 2025) — ấn bản thứ năm của loạt báo cáo hai năm một lần. Báo cáo dựa trên khảo sát hơn 1.000 nhà tuyển dụng lớn, đại diện cho hơn 14 triệu người lao động thuộc 22 nhóm ngành và 55 nền kinh tế, trong đó có Việt Nam, về dự kiến của họ cho giai đoạn 2025–2030.

Với nhà trường và cơ sở đào tạo, phần đáng chú ý nhất không phải là con số việc làm, mà là bức tranh về kỹ năng: kỹ năng nào được nhà tuyển dụng cho là sẽ tăng tầm quan trọng, kỹ năng nào giảm, và bao nhiêu người lao động cần được đào tạo lại.

Những con số chính

• Việc làm: ngoại suy từ câu trả lời khảo sát, quá trình chuyển dịch cơ cấu thị trường lao động đến năm 2030 tương đương 22% tổng số việc làm hiện nay. Khoảng 170 triệu việc làm mới được tạo ra (14%), 92 triệu việc làm bị thay thế (8%), tăng ròng 78 triệu (7%).
• Kỹ năng thay đổi: trung bình 39% bộ kỹ năng hiện có của người lao động sẽ thay đổi hoặc lỗi thời trong giai đoạn 2025–2030. Tỷ lệ này thấp hơn mức 44% của ấn bản 2023 và mức đỉnh 57% năm 2020.
• Nhu cầu đào tạo: nếu lực lượng lao động thế giới là 100 người thì 59 người cần được đào tạo trước năm 2030; 29 người có thể được nâng cao kỹ năng ngay tại vị trí hiện tại, 19 người được nâng cao kỹ năng rồi chuyển sang vị trí khác trong cùng tổ chức, còn 11 người khó có khả năng được đào tạo.
• Rào cản: 63% nhà tuyển dụng coi thiếu hụt kỹ năng là rào cản lớn nhất đối với việc chuyển đổi doanh nghiệp; 85% dự định ưu tiên nâng cao kỹ năng cho nhân viên.

Báo cáo ghi nhận tỷ lệ người lao động đã hoàn thành các khóa đào tạo, đào tạo lại hoặc nâng cao kỹ năng tăng từ 41% (ấn bản 2023) lên 50%. Nhóm tác giả cho rằng đây có thể là một lý do khiến mức độ “bất ổn kỹ năng” giảm so với các kỳ trước.

Năm động lực định hình thị trường lao động

Báo cáo xác định các xu hướng lớn tác động đến việc làm: thay đổi công nghệ, phân mảnh địa kinh tế, bất ổn kinh tế, biến động dân số và chuyển đổi xanh. Mở rộng tiếp cận số được đánh giá là xu hướng có sức biến đổi mạnh nhất, với 60% nhà tuyển dụng cho rằng nó sẽ làm thay đổi hoạt động của họ đến năm 2030. Về công nghệ cụ thể, 86% kỳ vọng trí tuệ nhân tạo (AI) và xử lý thông tin sẽ làm thay đổi doanh nghiệp, 58% nêu robot và tự động hóa, 41% nêu công nghệ sản xuất, lưu trữ và phân phối năng lượng.

Chi phí sinh hoạt tăng là xu hướng có tác động lớn thứ hai (50% nhà tuyển dụng), tiếp theo là giảm thiểu biến đổi khí hậu. Về dân số, báo cáo chỉ ra hai chiều trái ngược: dân số già hóa ở các nền kinh tế thu nhập cao làm tăng nhu cầu nhân lực y tế, điều dưỡng; dân số trong độ tuổi lao động tăng ở các nền kinh tế thu nhập thấp làm tăng nhu cầu giáo viên, giảng viên.

Kỹ năng đang lên và kỹ năng đi xuống

Báo cáo xếp hạng kỹ năng theo “mức tăng ròng” — hiệu số giữa tỷ lệ nhà tuyển dụng cho rằng kỹ năng đó tăng tầm quan trọng và tỷ lệ cho rằng nó giảm. Mười kỹ năng đứng đầu như sau:

Hai điểm đáng chú ý. Thứ nhất, ba kỹ năng tăng nhanh nhất đều thuộc nhóm công nghệ, nhưng ngay sau đó là các kỹ năng con người: sáng tạo, khả năng thích ứng, tinh thần học hỏi. Thứ hai, ý thức bảo vệ môi trường lần đầu lọt vào nhóm 10 kỹ năng tăng nhanh nhất trong lịch sử báo cáo.

Ở chiều ngược lại, “khéo léo tay chân, sức bền và độ chính xác” là kỹ năng giảm rõ nhất: 24% nhà tuyển dụng cho rằng tầm quan trọng của nó sẽ giảm, và đây là lần đầu nhóm kỹ năng thể chất có mức giảm ròng. Nhóm “đọc, viết và toán” có mức giảm ròng nhỏ (−4), song báo cáo xếp nó vào nhóm kỹ năng ổn định nhất. Điều này không có nghĩa nền tảng đọc – viết – toán kém quan trọng; nó chỉ phản ánh rằng nhà tuyển dụng không kỳ vọng nhu cầu về chúng tăng thêm.

Về kỹ năng cốt lõi hiện nay, tư duy phân tích vẫn là kỹ năng được tìm kiếm nhiều nhất, với bảy trên mười doanh nghiệp coi là thiết yếu năm 2025; tiếp theo là khả năng phục hồi, linh hoạt, thích ứng và kỹ năng lãnh đạo, ảnh hưởng xã hội.

Việc làm tăng và giảm

Tính theo số lượng tuyệt đối, các công việc tuyến đầu tăng nhiều nhất: lao động nông nghiệp, tài xế giao hàng, công nhân xây dựng, nhân viên bán hàng, công nhân chế biến thực phẩm. Các nghề chăm sóc (điều dưỡng, công tác xã hội, chăm sóc cá nhân) và giáo viên trung học, giảng viên đại học cũng tăng đáng kể.

Tính theo tỷ lệ phần trăm, các nghề công nghệ tăng nhanh nhất: chuyên gia dữ liệu lớn, kỹ sư công nghệ tài chính, chuyên gia AI và học máy, nhà phát triển phần mềm; cùng với một số nghề chuyển đổi xanh như kỹ sư năng lượng tái tạo, kỹ sư môi trường. Nhóm giảm mạnh nhất là các công việc văn thư, thư ký: thu ngân, nhân viên bán vé, trợ lý hành chính; giảm nhanh nhất về tỷ lệ là nhân viên bưu chính, giao dịch viên ngân hàng, nhân viên nhập liệu.

Những gì báo cáo nói về Việt Nam

Theo số liệu theo nền kinh tế, nhà tuyển dụng hoạt động tại Việt Nam dự kiến khoảng 37% kỹ năng của người lao động sẽ thay đổi trong giai đoạn 2025–2030. Phần lớn doanh nghiệp tại Việt Nam cho rằng số hóa, hành động giảm thiểu biến đổi khí hậu và chi phí sinh hoạt tăng sẽ định hình lại mô hình kinh doanh của họ; khoảng một nửa nêu các hạn chế thương mại và đầu tư toàn cầu, gấp đôi mức trung bình thế giới (23%).

Hơn 60% doanh nghiệp tại Việt Nam cho rằng thiếu hụt kỹ năng trên thị trường lao động làm cho việc thích ứng khó khăn hơn; 55% nêu hạ tầng dữ liệu và kỹ thuật chưa đáp ứng, 41% nêu hiểu biết hạn chế về các cơ hội mới. Đa số kỳ vọng chính sách hiệu quả nhất là tăng tài trợ công cho đào tạo lại và nâng cao kỹ năng.

Đọc báo cáo thế nào cho đúng

• Đây là dự báo theo cảm nhận của nhà tuyển dụng, không phải số liệu thống kê lao động. Mẫu khảo sát là các doanh nghiệp lớn; con số 170 triệu hay 92 triệu việc làm là ngoại suy từ câu trả lời, nên cần hiểu là xu hướng chứ không phải con số chắc chắn.
• Kết quả thay đổi giữa các kỳ. Ấn bản 2023 (803 doanh nghiệp, 45 nền kinh tế, giai đoạn 2023–2027) từng dự báo giảm ròng 14 triệu việc làm; ấn bản 2025 lại dự báo tăng ròng. Sự khác biệt phản ánh bối cảnh và mẫu khảo sát khác nhau.
• Danh mục kỹ năng là phân loại rộng (theo Bộ phân loại kỹ năng toàn cầu của WEF). “AI và dữ liệu lớn” bao gồm từ sử dụng đến phát triển công nghệ, không đồng nghĩa mọi người đều phải trở thành chuyên gia AI.

Gợi ý cho nhà trường và giáo viên Việt Nam

• Song song với tin học và kỹ năng số, chú trọng các kỹ năng mà báo cáo cho thấy đang lên: tư duy sáng tạo, tư duy phân tích, khả năng thích ứng, tinh thần học hỏi. Đây là những năng lực hình thành qua cách tổ chức dạy học (dự án, giải quyết vấn đề), không chỉ qua một môn học.
• Trong tư vấn hướng nghiệp, dùng báo cáo như một tài liệu tham khảo về xu hướng, kèm lưu ý về giới hạn dự báo; kết hợp với thông tin thị trường lao động trong nước và địa phương.
• Với đội ngũ giáo viên, cán bộ, việc học tập liên tục là yêu cầu chung: nếu khoảng 6/10 người lao động cần được đào tạo lại, thì ngành giáo dục cũng không nằm ngoài xu hướng đó.

Nguồn tham khảo

1. World Economic Forum (2025). Future of Jobs Report 2025. Geneva: WEF. https://reports.weforum.org/docs/WEF_Future_of_Jobs_Report_2025.pdf
2. World Economic Forum (2023). Future of Jobs Report 2023. Geneva: WEF. https://www3.weforum.org/docs/WEF_Future_of_Jobs_2023.pdf
3. World Economic Forum (2020). The Future of Jobs Report 2020. Geneva: WEF. https://www3.weforum.org/docs/WEF_Future_of_Jobs_2020.pdf

Trích dẫn bài viết

Ban Biên tập IESDTD tổng hợp (2026). Báo cáo Tương lai việc làm 2025 của WEF: kỹ năng nào tăng, kỹ năng nào giảm đến năm 2030. Viện Khoa học giáo dục và phát triển Công nghệ số. https://iesdtd.edu.vn/nghien-cuu/bao-cao-tuong-lai-viec-lam-wef-2025-ky-nang-den-2030