Bài tập về nhà và sĩ số lớp: bằng chứng nghiên cứu nói gì?

Nghiên cứu Đăng ngày 03/10/2026

Tác giả

Ban Biên tập IESDTD tổng hợp

Lĩnh vực

Khoa học giáo dục & Đổi mới giáo dục

Từ khóa

bài tập về nhà, sĩ số lớp, EEF, Project STAR, Harris Cooper, chính sách giáo dục

Tóm tắt

Bài tập về nhà có tác động tích cực, rõ hơn ở trung học, nhưng chất lượng quan trọng hơn số lượng. Giảm sĩ số lớp tốn kém và chỉ có tác dụng khi giảm sâu, đủ để giáo viên thay đổi cách dạy. Tổng hợp từ EEF, phân tích của Harris Cooper và thực nghiệm STAR ở bang Tennessee.

Hai câu hỏi thường gặp trong các cuộc thảo luận về giáo dục: học sinh nên có bao nhiêu bài tập về nhà, và giảm sĩ số lớp có giúp học sinh học tốt hơn không? Cả hai đều liên quan đến nguồn lực lớn – thời gian của học sinh, gia đình và ngân sách nhà nước – nên đáng xem bằng chứng nói gì, và độ chắc chắn của bằng chứng đến đâu.

Phần 1. Bài tập về nhà

Tác động trung bình: dương, rõ hơn ở trung học

Bộ công cụ Dạy và Học của Education Endowment Foundation (EEF, Anh) – dựa trên 43 nghiên cứu, cập nhật tháng 8/2021 – ước tính bài tập về nhà giúp học sinh tiến bộ thêm trung bình khoảng 5 tháng học mỗi năm, nhưng độ chắc chắn của bằng chứng thấp (nhiều nghiên cứu không phải thử nghiệm ngẫu nhiên, nhiều nghiên cứu không được đánh giá độc lập).

• Ở trung học tác động lớn hơn (+5 tháng) so với tiểu học (+3 tháng).
• Tác động tương tự ở đọc, toán và khoa học.
• Các nghiên cứu có tác động cao nhất giao bài tập khoảng hai lần mỗi tuần cho một môn.
• Có bằng chứng cho thấy tác động giảm dần khi thời gian học sinh dành cho bài tập tăng lên.
• Bài tập có tính hợp tác với bạn (+6 tháng) hoặc có dùng công nghệ số (+6 tháng) cho tác động cao hơn, dù số nghiên cứu ít.

Tổng hợp nghiên cứu giai đoạn 1987–2003 của Harris Cooper, Jorgianne Robinson và Erika Patall (Review of Educational Research, 2006) cũng cho thấy tương quan giữa bài tập về nhà và thành tích mạnh hơn ở lớp 7–12 so với mẫu giáo – lớp 6. Trong bài viết phổ biến kết quả, Cooper cho biết với học sinh nhỏ, mối liên hệ giữa thời gian làm bài tập và thành tích gần như không đáng kể; ở trung học cơ sở, lợi ích giảm dần sau khoảng 90 phút mỗi tối.

Điều gì làm nên bài tập hiệu quả?

Theo EEF, chất lượng nhiệm vụ quan trọng hơn khối lượng. Các yếu tố đi kèm hiệu quả cao:

• Bài tập gắn với nội dung học trên lớp, là một phần của quá trình học chứ không phải phần "thêm vào".
• Nói rõ mục đích của bài tập với học sinh (ví dụ củng cố một kiến thức cụ thể, luyện cho thuần thục một kỹ năng).
• Có phản hồi chất lượng về bài làm – các nghiên cứu có phản hồi cho tác động cao hơn.
• Dạy tường minh chiến lược tự học.
• Không dùng bài tập như hình phạt cho kết quả kém.

Vấn đề công bằng

EEF lưu ý học sinh hoàn cảnh khó khăn thường hưởng lợi thêm từ bài tập về nhà, nhưng lại ít có góc học yên tĩnh, thiết bị và kết nối Internet ổn định, cũng như ít được cha mẹ hỗ trợ. Những khó khăn đó có thể nới rộng khoảng cách. "Câu lạc bộ làm bài tập" – cho học sinh làm bài tại trường ngoài giờ học, có hỗ trợ – là một cách khắc phục.

Phần 2. Sĩ số lớp

Tác động nhỏ, chi phí rất cao

EEF đánh giá giảm sĩ số lớp là biện pháp "tác động thấp, chi phí rất cao, bằng chứng rất hạn chế": trung bình chỉ thêm khoảng 1 tháng học (dựa trên 63 nghiên cứu từ 27 quốc gia, cập nhật tháng 10/2025). Các điểm chính:

• Phần lớn nghiên cứu xét mức giảm 8–10 học sinh; giảm khoảng 5 học sinh cho tác động nhỏ hơn. Giảm nhẹ (ví dụ từ 30 xuống 25) khó đạt hiệu quả chi phí so với các biện pháp khác.
• Tác động rõ rệt chỉ xuất hiện khi sĩ số giảm mạnh, xuống dưới khoảng 20, thậm chí 15 học sinh.
• Lớp nhỏ chỉ có tác dụng khi giáo viên thay đổi cách dạy – tương tác chất lượng hơn với từng học sinh, phản hồi nhiều hơn, ít gián đoạn hơn. Nếu cách dạy không đổi, kết quả khó cải thiện.
• Bằng chứng quốc tế gợi ý lớp nhỏ có thể có lợi hơn cho học sinh hoàn cảnh khó khăn, nhất là ở những năm đầu tiểu học.

Thực nghiệm STAR ở bang Tennessee

Nghiên cứu nổi tiếng nhất về sĩ số là Project STAR ở bang Tennessee (Hoa Kỳ), thực hiện từ năm 1985 đến 1989, theo dõi một lứa học sinh từ mẫu giáo đến lớp 3. Học sinh và giáo viên được phân ngẫu nhiên vào lớp nhỏ (dự kiến 13–17 học sinh), lớp thường (22–25 học sinh) và lớp thường có thêm trợ giảng toàn thời gian. Phân tích của Jeremy Finn và Charles Achilles (1999) kết luận lớp nhỏ ở những năm đầu cải thiện đáng kể kết quả học tập. Tuy nhiên, trong một phân tích độc lập cùng năm, Eric Hanushek chỉ ra nhiều vấn đề trong thiết kế và triển khai thực nghiệm, cho rằng độ lớn tác động còn rất bất định và các kết quả thường được trích dẫn có thể bị ước lượng cao hơn thực tế; ông cũng lưu ý các nghiên cứu phi thực nghiệm nhìn chung không thấy cải thiện nhất quán khi giảm sĩ số. Ngoài ra, mức sĩ số của lớp nhỏ trong STAR thấp hơn nhiều so với lớp học phổ biến ở nhiều nước.

Lựa chọn thay thế

EEF gợi ý thay vì giảm sĩ số cho mọi lớp, nhà trường có thể bố trí lại nhân lực (giáo viên, trợ giảng) để giáo viên làm việc chuyên sâu với nhóm nhỏ khi cần – cách làm có chi phí thấp hơn và nhắm đúng học sinh cần hỗ trợ.

Gợi ý cho nhà trường, giáo viên và phụ huynh Việt Nam

• Ít mà chất: mỗi bài tập về nhà cần trả lời được câu hỏi "để học sinh luyện điều gì?"; ưu tiên bài tập ôn lại kiến thức cũ xen kẽ kiến thức mới.
• Phối hợp giữa các môn để tổng thời lượng bài tập hằng ngày hợp lý, nhất là ở tiểu học, nơi bằng chứng về lợi ích của bài tập nhiều là yếu.
• Luôn có phản hồi: bài tập giao mà không chữa thì giảm nhiều giá trị.
• Tính đến hoàn cảnh học sinh: không đòi hỏi thiết bị, Internet hay sự kèm cặp của phụ huynh như điều kiện bắt buộc để hoàn thành bài.
• Về sĩ số: với nguồn lực có hạn, tổ chức phụ đạo nhóm nhỏ có trọng tâm cho học sinh cần hỗ trợ có thể hiệu quả hơn giảm vài học sinh ở mọi lớp. Ở các lớp sĩ số lớn, đầu tư vào kỹ thuật dạy học (đánh giá quá trình, phản hồi cho cả lớp) là cách bù đắp khả thi.

Nguồn tham khảo

1. Education Endowment Foundation. Teaching and Learning Toolkit: Homework (cập nhật 8/2021). https://educationendowmentfoundation.org.uk/education-evidence/teaching-learning-toolkit/homework
2. Education Endowment Foundation. Teaching and Learning Toolkit: Reducing class size (cập nhật 10/2025). https://educationendowmentfoundation.org.uk/education-evidence/teaching-learning-toolkit/reducing-class-size
3. Cooper, H. (2008). Does Homework Improve Academic Achievement? If So, How Much Is Best? SEDL Letter, 20(2). https://sedl.org/pubs/sedl-letter/v20n02/homework.html
4. Cooper, H., Robinson, J. C. và Patall, E. A. (2006). Does Homework Improve Academic Achievement? A Synthesis of Research, 1987–2003. Review of Educational Research, 76(1), 1–62. https://doi.org/10.3102/00346543076001001
5. Finn, J. D. và Achilles, C. M. (1999). Tennessee's Class Size Study: Findings, Implications, Misconceptions. Educational Evaluation and Policy Analysis, 21(2). https://journals.sagepub.com/doi/10.3102/01623737021002097
6. Hanushek, E. A. (1999). Some Findings From an Independent Investigation of the Tennessee STAR Experiment and From Other Investigations of Class Size Effects. Educational Evaluation and Policy Analysis, 21(2). https://journals.sagepub.com/doi/10.3102/01623737021002143

Trích dẫn bài viết

Ban Biên tập IESDTD tổng hợp (2026). Bài tập về nhà và sĩ số lớp: bằng chứng nghiên cứu nói gì?. Viện Khoa học giáo dục và phát triển Công nghệ số. https://iesdtd.edu.vn/nghien-cuu/bai-tap-ve-nha-va-si-so-lop-bang-chung-nghien-cuu