Trang chủ Viện

Hướng dẫn › Học tập, nghiên cứu

Hướng dẫn: Xử lý số liệu khảo sát

Tính nhanh các số liệu thường dùng khi viết đề tài, sáng kiến kinh nghiệm, luận văn từ phiếu khảo sát: trung bình, độ lệch chuẩn, bảng tần suất, bảng chéo và kiểm định Chi bình phương, tương quan Pearson, kiểm định t hai nhóm, độ tin cậy thang đo Cronbach's alpha, kèm biểu đồ. Không cần tài khoản.

Mở công cụ

Cần chuẩn bị

Đưa số liệu vào

  1. Mở Xử lý số liệu khảo sát. Bước 1. Số liệu ở trên cùng.
  2. Trong Excel, bôi đen cả bảng, tính cả dòng tên cột, nhấn Ctrl+C.
  3. Bấm vào ô Bảng số liệu, nhấn Ctrl+V, rồi bấm Đọc số liệu.
  4. Hoặc bấm Mở tệp .xlsx, .csv và chọn tệp. Tệp có nhiều trang tính thì máy chỉ đọc trang đầu tiên và báo tên trang đã đọc.
  5. Xem dòng tóm tắt, ví dụ “120 dòng, 9 cột (8 cột số, 1 cột phân loại)”, và 8 dòng đầu của bảng.
  6. Dưới tên mỗi cột có chữ số hoặc phân loại. Máy đoán sai (ví dụ cột Khối ghi 10, 11, 12 bị coi là số) thì bấm vào chữ đó để đổi.

Muốn xem công cụ chạy trước khi dùng số liệu thật: chọn Số liệu ví dụ… rồi chọn Phiếu khảo sát giả lập (số sinh ngẫu nhiên, 120 phiếu). Số trong phiếu này sinh ngẫu nhiên, không phải kết quả khảo sát thật.

Thống kê mô tả và tần suất

  1. Ở bước 2. Phân tích, bấm thẻ Thống kê mô tả.
  2. Đánh dấu các cột cần tính trong khung Các cột số. Bảng hiện N, Trung bình, Trung vị, Độ lệch chuẩn, Nhỏ nhất, Q1, Q3, Lớn nhất cho từng cột, kèm biểu đồ cột so trung bình.
  3. Bấm dòng Cách đọc kết quả để xem giải thích ngắn từng chỉ số.
  4. Bấm thẻ Tần suất, chọn Cột (ví dụ Giới tính). Bảng hiện Tần số, Tỉ lệ %, % cộng dồn và biểu đồ cột.

Cột có hơn 60 giá trị khác nhau (như điểm trung bình lẻ đến một chữ số thập phân) thì bảng tần suất không hiện; xem ở Thống kê mô tả.

Bảng chéo, kiểm định Chi bình phương

  1. Bấm thẻ Bảng chéo, Chi bình phương.
  2. Chọn Biến theo hàng (ví dụ Giới tính) và Biến theo cột (ví dụ Khối). Hai biến phải khác nhau.
  3. Đọc bảng chéo: mỗi ô ghi số người và tỉ lệ % theo hàng trong ngoặc.
  4. Đọc bảng dưới: χ² (Pearson), Bậc tự do, Giá trị p, Cramér's V. p nhỏ hơn 0,05 thì có bằng chứng hai biến liên quan với nhau.
  5. Có khung báo “… số ô có tần số kỳ vọng dưới 5” thì kết quả kém tin cậy: gộp bớt nhóm hoặc thu thêm phiếu.

Tương quan giữa các biến số

  1. Bấm thẻ Tương quan.
  2. Đánh dấu từ hai cột số trở lên trong khung Chọn từ hai cột số (tối đa 12 cột được đưa vào bảng).
  3. Đọc bảng: mỗi ô có hệ số r, giá trị p và N. Ô tô đậm là tương quan có ý nghĩa thống kê (p nhỏ hơn 0,05).
  4. Xem biểu đồ tán xạ của hai cột đầu tiên được chọn, để phát hiện điểm bất thường.

Ví dụ: “Giờ tự học mỗi ngày” và “Điểm trung bình” có r dương, p nhỏ hơn 0,05 nghĩa là em tự học nhiều hơn thường có điểm cao hơn. Tương quan không chứng minh cái này gây ra cái kia.

So sánh trung bình hai nhóm (kiểm định t)

  1. Bấm thẻ Kiểm định t.
  2. Chọn Biến cần so sánh (số), ví dụ Điểm trung bình.
  3. Chọn Biến chia nhóm, ví dụ Giới tính, rồi chọn Nhóm 1 là Nam, Nhóm 2 là Nữ.
  4. Đọc bảng nhóm (N, trung bình, độ lệch chuẩn), rồi bảng kiểm định. Nên đọc dòng Welch (không giả định phương sai bằng nhau); cột p (hai phía) nhỏ hơn 0,05 là hai nhóm khác nhau có ý nghĩa.
  5. Đọc dòng Chênh lệch trung bình và Cohen's d để biết khác biệt lớn hay nhỏ (khoảng 0,2 nhỏ, 0,5 vừa, 0,8 lớn).

Kiểm định này dành cho hai nhóm người khác nhau. Điểm trước và sau thực nghiệm của cùng một lớp là số đo ghép cặp, không dùng kiểm định này.

Độ tin cậy thang đo (Cronbach's alpha)

  1. Bấm thẻ Cronbach's alpha.
  2. Đánh dấu các câu cùng đo một nội dung trong khung Các câu hỏi cùng một thang đo (Likert), ví dụ Câu 1 đến Câu 5 về thái độ tự học. Máy tự đánh dấu sẵn các cột có tên chứa chữ “Câu”.
  3. Đọc dòng “Cronbach's alpha = …”, kèm số câu và số người trả lời đủ các câu đã chọn.
  4. Xem bảng từng câu. Ô tô cam ở cột Tương quan biến – tổng hiệu chỉnh (dưới 0,3) hoặc cột Alpha nếu bỏ câu này (cao hơn alpha chung) là câu nên xem lại cách hỏi.

Nhiều tài liệu coi alpha từ 0,7 là chấp nhận được, từ 0,8 là tốt. Người nào bỏ trống một trong các câu đã chọn thì không được tính.

Lưu, in kết quả

  1. Bấm Tải kết quả .xlsx. Máy tải về tệp ket-qua-xu-ly-so-lieu.xlsx, mỗi bảng kết quả ở một trang tính riêng.
  2. Bấm In kết quả để in hoặc lưu PDF bằng hộp thoại in của trình duyệt.
  3. Chép một bảng vào Word: bôi đen bảng trên màn hình, Ctrl+C, rồi dán vào Word.

Tệp .xlsx chỉ có bảng số, không có biểu đồ. Cần biểu đồ trong báo cáo thì chụp màn hình phần biểu đồ, hoặc vẽ lại trong Excel từ bảng đã tải.

Lưu ý

Hỏi đáp

Cột câu hỏi của tôi toàn chữ “Đồng ý”, “Rất đồng ý”, máy coi là phân loại?
Đúng vậy. Đổi chữ sang số trong Excel trước (dùng Tìm và Thay thế), rồi dán lại. Để nguyên chữ thì chỉ lập được bảng tần suất, bảng chéo.
Dán từ Excel mà máy báo “Chưa có số liệu”?
Kiểm lại đã chép cả dòng tên cột và ít nhất một dòng số liệu chưa. Bảng chép từ trang web đôi khi mất ô ngăn cột; khi đó lưu thành .csv rồi bấm Mở tệp .xlsx, .csv.
Kết quả có khớp với SPSS không?
Các phép tính theo công thức chuẩn: độ lệch chuẩn mẫu chia cho N − 1, Chi bình phương Pearson không hiệu chỉnh Yates, t theo Welch và Student. Thầy cô nên đối chiếu một lần với phần mềm quen dùng trước khi đưa vào báo cáo.
Tải lại trang có mất số liệu không?
Bảng nhỏ thì không, máy tự mở lại. Bảng lớn thì phải dán hoặc mở tệp lại. Sang máy khác thì luôn phải đưa số liệu vào lại.