Trang chủ Viện

Hướng dẫn › Dạy theo môn

Hướng dẫn: Sơ đồ tư duy

Vẽ sơ đồ tư duy cho bài học: kéo thả nhánh trên màn hình, hoặc gõ dàn ý gạch đầu dòng để máy tự vẽ. Tô màu, gắn biểu tượng, ghi chú cho từng nhánh; chiếu toàn màn hình; tải về thành ảnh để dán vào bài giảng, phiếu học tập.

Mở công cụ

Cần chuẩn bị

Tạo sơ đồ mới

  1. Mở Sơ đồ tư duy. Ô Sơ đồ ở góc trên có sẵn hai sơ đồ mẫu: "Các biện pháp tu từ" và "Vòng tuần hoàn của nước".
  2. Bấm Sơ đồ mới. Sơ đồ mới có nhánh giữa "Chủ đề chính" và ba nhánh "Ý thứ nhất", "Ý thứ hai", "Ý thứ ba".
  3. Kéo xuống mục Tải về, mở tệp, gõ tên vào ô Tên sơ đồ, ví dụ "Địa lí 8 – Khí hậu Việt Nam". Tên này hiện trong ô Sơ đồ và thành tên tệp khi tải về.

Soạn trực quan: thêm, sửa, xóa nhánh

  1. Chọn thẻ Soạn trực quan.
  2. Bấm vào một nhánh để chọn. Nhánh được chọn có viền vàng; các nút trên thanh công cụ sáng lên.
  3. Bấm Thêm nhánh con (hoặc phím Tab) để thêm nhánh nhỏ hơn nằm dưới nhánh đang chọn.
  4. Bấm Thêm nhánh cùng cấp (hoặc phím Enter) để thêm nhánh ngang hàng ngay sau nhánh đang chọn.
  5. Nhánh mới hiện chữ "Nhánh mới" đang được sửa: gõ nội dung rồi nhấn Enter.
  6. Muốn sửa chữ một nhánh, bấm Sửa chữ, nhấn F2 hoặc bấm đúp vào nhánh.
  7. Bấm Xóa nhánh (hoặc phím Delete) để xóa nhánh đang chọn cùng mọi nhánh con của nó.
  8. Bấm Hoàn tác (Ctrl + Z) để bỏ thao tác vừa làm, Làm lại để làm lại thao tác vừa bỏ.

Nhánh giữa (chủ đề chính) không xóa được và không thêm nhánh cùng cấp được. Sơ đồ tự lưu sau mỗi thao tác.

Sắp xếp lại sơ đồ

  1. Kéo một nhánh thả vào nhánh khác để chuyển nhánh đó thành nhánh con của nhánh kia.
  2. Bấm chuột phải vào một nhánh để có thêm lệnh: Thêm nhánh cha, Chuyển lên, Chuyển xuống (đổi thứ tự với nhánh cùng cấp), Chỉ xem nhánh này, Xem cả sơ đồ, Ngoặc gom ý.
  3. Ngoặc gom ý: bấm chuột phải vào một nhánh, chọn Ngoặc gom ý. Một dấu ngoặc nhọn hiện bên cạnh nhánh đó (bao cả các nhánh con) kèm ô chữ để ghi ý khái quát; gõ đè chữ trong ô rồi nhấn Enter.
  4. Ở ô Bố cục, chọn Hai bên (nhánh tỏa sang hai phía), Sang phải hoặc Sang trái.
  5. Bấm Vừa khung khi sơ đồ bị lệch hay quá to, máy thu phóng cho vừa khung nhìn.

Tô màu, gắn biểu tượng, ghi chú

  1. Bấm chọn một nhánh. Khung Nhánh đang chọn bên phải hiện các ô chỉnh.
  2. Ô Nội dung: sửa chữ của nhánh, nhấn Enter để xong.
  3. Màu chữ, Màu nền: bấm vào ô màu. Ô cuối cùng (có gạch chéo) đưa về màu mặc định.
  4. Biểu tượng: bấm để gắn, bấm lần nữa để bỏ. Mỗi nhánh gắn được tối đa 4 biểu tượng.
  5. Ô Ghi chú: gõ ví dụ, câu hỏi gợi mở, lời giảng thêm (tối đa 2.000 kí tự). Ghi chú không hiện trên sơ đồ, chỉ hiện khi chọn nhánh, kể cả lúc chiếu.

Ví dụ tiết Ngữ văn 7: tô cùng một màu cho các biện pháp tu từ về từ ngữ, gắn biểu tượng dấu hỏi cho nhánh học sinh cần tự tìm ví dụ, ghi ví dụ đáp án vào ô Ghi chú.

Soạn bằng dàn ý

  1. Chọn thẻ Soạn bằng dàn ý. Ô Dàn ý bên trái hiện sơ đồ đang mở dưới dạng gạch đầu dòng.
  2. Dòng đầu là chủ đề chính (có thể viết "# " phía trước hoặc không).
  3. Mỗi ý một dòng, bắt đầu bằng dấu gạch và một dấu cách: "- Bay hơi".
  4. Muốn thành ý nhỏ hơn, lùi vào hai dấu cách trước dấu gạch: " - Nước biển bay hơi khi nóng".
  5. Gõ đến đâu, sơ đồ bên phải vẽ lại đến đó.
  6. Bấm Vừa khung để sơ đồ vừa khung nhìn, Chiếu toàn màn hình để chiếu.

Nhánh nào giữ nguyên chữ thì giữ nguyên màu, biểu tượng, ghi chú đã gắn ở cách soạn trực quan. Sửa ở ô dàn ý thì các ngoặc gom ý bị bỏ. Cách này tiện để chép dàn ý có sẵn từ Word: dán vào rồi sửa dấu gạch, dấu cách lùi đầu dòng.

Chiếu lên lớp

  1. Bấm Chiếu toàn màn hình. Sơ đồ phủ kín màn hình, góc dưới bên phải có nút −, + để thu nhỏ, phóng to và nút Thoát. Chiếu từ thẻ Soạn bằng dàn ý thì chỉ có nút Thoát.
  2. Bấm vào từng nhánh khi giảng; nhánh có ghi chú thì ghi chú hiện ở góc dưới bên trái màn hình.
  3. Muốn giảng từng phần, bấm chuột phải vào một nhánh, chọn Chỉ xem nhánh này. Xong phần đó, bấm chuột phải, chọn Xem cả sơ đồ.
  4. Bấm Thoát hoặc nhấn Esc để thoát.

Tải ảnh, lưu tệp, mở lại

  1. Kéo xuống mục Tải về, mở tệp.
  2. Bấm Tải ảnh PNG để lưu sơ đồ thành ảnh, dán vào PowerPoint, Word hoặc gửi Zalo cho học sinh.
  3. Bấm Tải ảnh SVG khi cần in khổ lớn: ảnh SVG phóng to không bị vỡ nét. Máy nào không tải được ảnh PNG thì dùng ảnh SVG.
  4. Bấm Tải tệp sơ đồ để lưu tệp giữ đủ màu, biểu tượng, ghi chú. Trên máy khác, bấm Mở tệp sơ đồ và chọn tệp đó để soạn tiếp.
  5. Bấm Tải dàn ý để lưu phần chữ dưới dạng tệp văn bản gạch đầu dòng. Mở tệp dàn ý dựng sơ đồ mới từ một tệp văn bản như vậy.
  6. Bấm Xóa sơ đồ, bấm đồng ý để xóa sơ đồ đang mở. Bấm Khôi phục sơ đồ mẫu để lấy lại hai sơ đồ mẫu.

Bấm tải ảnh khi đang ở thẻ Soạn bằng dàn ý thì máy chuyển sang thẻ Soạn trực quan rồi mới tải. Tệp sơ đồ mở vào được tối đa 2 MB, tệp dàn ý tối đa 500 KB. Ảnh và tệp tải về nằm trong thư mục Tải xuống của máy.

Lưu ý

Hỏi đáp

Bấm Thêm nhánh con mà không có gì xảy ra?
Chưa chọn nhánh. Bấm vào một nhánh trước (viền vàng hiện ra), rồi mới bấm Thêm nhánh con.
Học sinh làm sơ đồ ở nhà, nộp cho thầy cô thế nào?
Em bấm Tải ảnh PNG rồi gửi ảnh qua cách lớp đang dùng. Muốn thầy cô sửa được trên máy, em gửi thêm tệp tải bằng Tải tệp sơ đồ.
Mất mạng giữa giờ có dùng tiếp được không?
Được, nếu trang đã mở xong. Sơ đồ vẫn lưu trên máy. Chỉ không tải lại trang được khi đang mất mạng.
Lỡ xóa mất một nhánh lớn?
Bấm Hoàn tác (Ctrl + Z) ngay. Đã tải lại trang thì không hoàn tác được nữa.
Ngoặc gom ý hiện chữ "summary"?
Đó là chữ có sẵn của phần mềm vẽ sơ đồ. Chữ này được bôi đen sẵn khi ngoặc vừa hiện: gõ đè ý khái quát của thầy cô rồi nhấn Enter.