Hướng dẫn › Trò chơi trí tuệ, cờ
Hướng dẫn: Cờ vua, cờ tướng, cờ vây, cờ caro
Chơi cờ vua, cờ tướng, cờ caro với máy hoặc hai người ngồi chung một máy; cờ vây chỉ chơi hai người. Có 6.000 bài tập cờ vua chia theo chủ đề và mức khó. Dùng cho câu lạc bộ cờ, giờ ra chơi, tiết hoạt động trải nghiệm.
Cần chuẩn bị
- Không cần tài khoản. Mở trang là chơi được.
- Máy tính, máy tính bảng hoặc điện thoại có Chrome, Edge, Firefox hoặc Safari bản mới. Chiếu cho cả lớp xem thì nối máy chiếu hoặc tivi.
- Ván đang chơi, tỉ số và kết quả bài tập lưu trong trình duyệt của máy đang dùng, không gửi lên máy chủ. Đổi máy hoặc đổi trình duyệt thì không thấy lại.
Chọn loại cờ
- Mở Cờ vua, cờ tướng, cờ vây, cờ caro. Đầu trang có năm thẻ: Cờ vua, Bài tập cờ vua, Cờ tướng, Cờ vây, Cờ caro.
- Bấm thẻ của loại cờ muốn chơi. Bàn cờ nằm bên trái, dòng trạng thái và các nút nằm bên phải (trên điện thoại thì nằm dưới bàn cờ).
- Lần sau mở lại, trang tự vào đúng thẻ đã dùng gần nhất và bày lại ván đang chơi dở.
- Bấm Toàn màn hình để bàn cờ phủ kín màn hình khi chiếu. Nhấn Esc để thoát.
Cờ vua: chơi với máy
- Bấm thẻ Cờ vua. Ở ô Người chơi chọn Chơi với máy.
- Ở ô Em cầm quân chọn Trắng (đi trước) hoặc Đen.
- Ở ô Sức máy chọn một trong năm mức, từ 1 – Mới tập đến 5 – Rất khó. Học sinh mới biết luật nên bắt đầu ở mức 1 hoặc 2.
- Bấm Ván mới. Nếu đang có ván chơi dở, máy hỏi "Bỏ ván đang chơi và bắt đầu ván mới?", bấm OK. Em cầm Đen thì máy đi trước và bàn cờ tự quay phía Đen về phía em.
- Đi quân: bấm vào quân rồi bấm vào ô muốn đến, hoặc kéo quân thả vào ô. Khi vừa bấm vào quân, các ô quân đó đi được hiện chấm tròn. Nước sai luật thì quân trở về chỗ cũ.
- Tốt xuống hàng cuối: một hộp hiện bốn quân Hậu, Xe, Tượng, Mã. Bấm quân muốn phong.
- Dòng trạng thái báo "Máy đang nghĩ…", rồi "Đến lượt em (Trắng)." khi máy đi xong. Hai ô tô màu trên bàn là nước vừa đi.
- Muốn đi lại, bấm Hoàn tác: bàn cờ lùi cả nước của máy lẫn nước của em.
- Hết ván, dòng trạng thái báo "Chiếu hết. Em thắng." hoặc "Chiếu hết. Máy thắng.", hoặc báo hòa kèm lý do. Bấm Ván mới để chơi ván khác.
Đổi Sức máy giữa ván có tác dụng ngay từ nước sau. Đổi Người chơi hoặc Em cầm quân thì phải bấm Ván mới.
Cờ vua: hai người trên một máy
- Ở ô Người chơi chọn Hai người trên một máy rồi bấm Ván mới.
- Hai em lần lượt đi quân trên cùng một màn hình. Dòng trạng thái báo "Đến lượt Trắng." hoặc "Đến lượt Đen.".
- Hai em ngồi đối diện nhau quanh máy tính bảng thì bấm Lật bàn cờ sau mỗi nước nếu muốn bên đến lượt luôn ở phía dưới.
- Bấm Hoàn tác để lùi một nước.
Cờ vua: đọc bảng nước đi, lưu ván, mở lại ván
- Mục Các nước đã đi ghi từng nước, mỗi dòng một nước của Trắng và một nước của Đen. Chữ đầu là tên quân: V Vua, H Hậu, X Xe, T Tượng, M Mã; nước của tốt không ghi chữ. Ví dụ "Mf3" là Mã đến ô f3, "Hxf7#" là Hậu ăn quân ở f7 và chiếu hết.
- Bấm Tải ván về máy để lưu ván thành một tệp tên dạng co-vua-20261005.pgn trong thư mục Tải xuống.
- Muốn xem lại hoặc chơi tiếp ván đã lưu, bấm Mở tệp ván cờ rồi chọn tệp .pgn. Bàn cờ bày thế cờ cuối của ván, chế độ chuyển sang Hai người trên một máy.
- Tệp .pgn là định dạng chung của cờ vua: tệp tải từ đây mở được bằng phần mềm cờ vua khác, và tệp ván cờ từ nơi khác cũng mở được ở đây.
Tệp mở vào không quá 1 MB. Tệp có nhiều ván thì chỉ ván đầu tiên được mở. Trong tệp, tên quân ghi theo chữ quốc tế (K, Q, R, B, N) để phần mềm khác đọc được.
Bài tập cờ vua
- Bấm thẻ Bài tập cờ vua.
- Ở ô Chủ đề chọn một trong mười chủ đề: Chiếu hết sau 1 nước, Chiếu hết sau 2 nước, Chiếu hết ở hàng cuối, Đòn bắt đôi, Đòn ghim, Đòn xiên, Tấn công mở, Đánh lạc hướng, Ăn quân không được bảo vệ, Phong cấp tốt.
- Ở ô Mức chọn Dễ, Vừa hoặc Khó. Mỗi chủ đề ở mỗi mức có 200 bài.
- Máy bày thế cờ và đi trước một nước của đối phương. Dòng trạng thái ghi, ví dụ: "Đối phương vừa đi Txe2. Em cầm quân Trắng. Tìm nước chiếu hết.". Bàn cờ đã quay sẵn phía quân của em.
- Đi nước em cho là đúng. Đúng thì máy báo "Đúng rồi. Xem đối phương đáp…" và đi nước đáp; em đi tiếp cho đến hết bài. Sai thì máy báo "Chưa đúng. Em thử nước khác." và trả quân về chỗ cũ.
- Bí thì bấm Gợi ý: quân cần đi được khoanh vòng tròn. Bấm Xem lời giải để máy tự đi hết các nước đúng.
- Xong bài, bấm Bài khác. Máy ưu tiên bài em chưa giải trong mục đang chọn.
- Các ô số bên dưới ghi kết quả trên máy này: Đã giải, Giải đúng ngay (không đi sai, không xem gợi ý), Chuỗi đúng liên tiếp, Kỷ lục chuỗi, Mục này (số bài đã giải trên 200 bài của mục đang chọn).
Đi sai một nước, bấm Gợi ý hoặc Xem lời giải thì bài đó không tính là giải đúng ngay và chuỗi đúng liên tiếp về 0. Ở bài chiếu hết, nước chiếu hết khác với lời giải vẫn được tính đúng. Bấm Xóa kết quả trên máy này để đưa các số về 0 khi chuyển máy cho bạn khác.
Cờ tướng
- Bấm thẻ Cờ tướng. Ở ô Người chơi chọn Chơi với máy hoặc Hai người trên một máy.
- Chơi với máy thì chọn Em cầm quân (Đỏ (đi trước) hoặc Đen) và Sức máy (1 – Dễ, 2 – Vừa, 3 – Khó). Ở mức 3 máy nghĩ mỗi nước khoảng 2 giây.
- Ô Chữ trên quân chọn Tiếng Việt (Tướng, Sĩ, Tượng, Xe, Pháo, Mã, Tốt) hoặc Chữ Hán. Đổi lúc nào cũng được, ván cờ giữ nguyên.
- Bấm Ván mới.
- Đi quân: bấm vào quân, các ô đi được hiện chấm xanh, quân đối phương ăn được có viền đỏ. Bấm vào ô muốn đến. Kéo thả quân cũng được.
- Bấm Hoàn tác để đi lại, Lật bàn cờ để đổi phía.
- Hết ván, dòng trạng thái báo "Chiếu bí." kèm bên thắng. Bên hết nước đi cũng bị xử thua. Một thế cờ lặp lại ba lần thì hòa.
Mục Các nước đã đi ghi theo cách quen dùng ở Việt Nam: tên quân, cột đang đứng, dấu, rồi số. Dấu chấm (.) là tiến, gạch chéo (/) là thoái, gạch ngang (-) là bình. Cột đánh số 1 đến 9 từ phải sang trái theo phía người cầm quân; số cột in sẵn trên và dưới bàn cờ. Ví dụ "Pháo 2-5" là pháo ở cột 2 bình sang cột 5, "Mã 8.7" là mã ở cột 8 tiến sang cột 7, "Xe 9.1" là xe ở cột 9 tiến 1 ô.
Cờ vây
- Bấm thẻ Cờ vây. Cờ vây chỉ chơi hai người trên một máy, Đen đi trước.
- Chọn Cỡ bàn: 9 × 9 cho người mới học, 13 × 13, hoặc 19 × 19 là bàn thi đấu.
- Chọn Cách đếm điểm: Luật Nhật: đất + tù binh hoặc Luật Trung Quốc: đất + quân trên bàn. Ô Điểm bù cho Trắng tự đặt 6.5 với luật Nhật, 7.5 với luật Trung Quốc; sửa được, ví dụ gõ 0 khi hai em mới tập.
- Bấm Ván mới.
- Bấm vào giao điểm để đặt quân. Quân vừa đặt có vòng tròn nhỏ. Nhóm quân hết khí bị nhấc khỏi bàn, số quân bắt được hiện ở ô Đen bắt được, Trắng bắt được.
- Nước không hợp lệ thì dòng trạng thái nói rõ: "Chỗ này đã có quân.", "Không được đặt quân vào chỗ tự hết khí." hoặc "Không được lặp lại thế cờ (luật cướp): đi chỗ khác trước rồi mới được ăn lại.".
- Không muốn đi thì bấm Bỏ lượt. Bấm Hoàn tác để lùi một nước.
- Hai bên bỏ lượt liên tiếp thì ván kết thúc và trang chuyển sang đếm điểm. Muốn đếm sớm, bấm Đếm điểm.
- Khi đếm điểm: hai em thống nhất nhóm quân nào đã chết rồi bấm vào nhóm đó, nhóm được đánh dấu gạch chéo (bấm lại để bỏ dấu). Các quân nhỏ trên giao điểm trống cho biết đất của mỗi bên.
- Bấm Tính điểm. Khung kết quả ghi điểm từng bên và cách tính, ví dụ "Đen: 37 điểm (đất 36 + tù binh 1)", dòng cuối ghi bên thắng và số điểm hơn.
- Thấy còn chỗ chưa đi xong thì bấm Chơi tiếp để quay lại ván.
Máy không tự biết quân nào chết: hai em phải tự đánh dấu trước khi bấm Tính điểm. Vùng trống giáp cả quân Đen lẫn quân Trắng không tính cho bên nào.
Cờ caro
- Bấm thẻ Cờ caro. Bàn cờ 15 × 15 ô, X đi trước, bên nào có 5 quân liền nhau theo hàng ngang, hàng dọc hoặc đường chéo trước thì thắng.
- Ở ô Người chơi chọn Chơi với máy hoặc Hai người trên một máy. Chơi với máy thì chọn Em cầm quân (X (đi trước) hoặc O) và Sức máy (1 – Dễ, 2 – Vừa, 3 – Khó).
- Muốn chơi theo luật quen ở trường, tích ô Chặn hai đầu: năm quân bị chặn cả hai đầu không tính thắng.
- Bấm Ván mới.
- Bấm vào ô trống để đặt quân. Ô vừa đi được tô vàng. Khi có bên thắng, năm quân thắng được tô xanh và dòng trạng thái báo "Em thắng.", "Máy thắng.", "X thắng." hoặc "O thắng.".
- Bấm Hoàn tác để đi lại. Hoàn tác sau khi ván đã xong thì kết quả ván đó được trừ khỏi tỉ số.
- Ba ô số dưới cùng là tỉ số trên máy này: Em thắng, Máy thắng, Hòa khi chơi với máy; X thắng, O thắng, Hòa khi chơi hai người.
Lưu ý
- Máy đánh cờ chạy ngay trên máy của người chơi, nước đi không gửi lên máy chủ. Máy tính cũ hoặc điện thoại yếu thì máy nghĩ lâu hơn ở mức cao.
- Mỗi loại cờ giữ một ván đang chơi. Bấm Ván mới là ván cũ mất; ván cờ vua cần giữ thì bấm Tải ván về máy trước.
- Trên điện thoại, ô cờ caro và giao điểm bàn cờ vây 19 × 19 khá nhỏ. Nên dùng máy tính bảng hoặc máy tính.
- Xóa dữ liệu duyệt web hoặc dùng cửa sổ ẩn danh thì ván đang chơi, tỉ số và kết quả bài tập mất theo.
- Bài tập cờ vua lấy từ kho bài tập của Lichess (lichess.org), phát hành theo giấy phép CC0. Dòng chữ nhỏ dưới các ô số ghi mã bài trên Lichess và điểm khó của bài.
Hỏi đáp
- Máy đánh cờ vây có không?
- Chưa có. Cờ vây hiện chỉ chơi hai người trên một máy.
- Hai em ở hai máy khác nhau chơi với nhau được không?
- Không. Công cụ chỉ cho hai người chơi chung một màn hình, hoặc một người chơi với máy.
- Có bảng xếp hạng giữa các bạn trong lớp không?
- Không. Tỉ số và kỷ lục chỉ nằm trên máy của từng em. Thầy cô muốn thi đua thì cho các em báo số ở ô Đã giải hoặc Kỷ lục chuỗi cuối buổi.
- Đang chơi thì lỡ đóng trang, ván có mất không?
- Không mất. Mở lại trang trên cùng máy, cùng trình duyệt, ván được bày lại đúng thế cờ đang dở.
- Bấm Mở tệp ván cờ thì báo "Không đọc được tệp."?
- Tệp không phải ván cờ vua định dạng PGN hoặc có nước đi sai luật. Thử mở tệp đó bằng phần mềm cờ vua khác để kiểm tra.
- Em đi một nước cũng thắng được nhưng máy báo "Chưa đúng"?
- Ở bài tập, máy chỉ nhận nước tốt nhất theo lời giải (riêng nước chiếu hết thì nước nào cũng nhận). Bấm Xem lời giải để so với nước của em.