Trang chủ Viện

Hướng dẫn › Dạy theo môn

Hướng dẫn: Bản nhạc, đàn phím, máy đếm nhịp

Dùng trong giờ Âm nhạc: chép một bản nhạc ngắn rồi chiếu lên lớp và phát cho học sinh nghe, đệm bằng đàn phím ảo khi không có đàn thật, bật máy đếm nhịp khi tập hát, tập gõ tiết tấu.

Mở công cụ

Cần chuẩn bị

Xem và nghe một bài mẫu

  1. Mở công cụ, bấm thẻ Bản nhạc.
  2. Ở ô Bài, chọn một bài trong nhóm Bài mẫu (chỉ xem), ví dụ "Gam Đô trưởng". Khuông nhạc hiện ở khung bên phải (trên điện thoại: phía trên).
  3. Bấm Nghe thử. Lần đầu máy báo "Đang nạp tiếng đàn…" trong một hai giây, sau đó phát tiếng piano; nốt đang vang được tô màu cam trên khuông nhạc.
  4. Bấm Dừng để dừng giữa chừng.
  5. Kéo thanh Tốc độ (từ 50% đến 150%) rồi bấm Nghe thử lại. Ví dụ học sinh lớp 4 mới tập bài thì để 70%.

Dưới khuông nhạc có dòng "Nguồn" của bài mẫu. Bài mẫu chỉ gồm giai điệu dân gian và tác phẩm đã hết thời hạn bảo hộ, không kèm lời.

Soạn bài mới bằng các nút nốt (không cần biết ABC)

  1. Bấm Bài mới. Ô Ký hiệu ABC có sẵn phần đầu bài; khuông nhạc còn trống.
  2. Gõ tên bài vào ô Tên bài, ví dụ "Bài tập đọc nhạc số 1 – lớp 6".
  3. Chọn Nhịp (2/4, 3/4, 4/4, 6/8, 3/8) và Giọng (Đô trưởng, Son trưởng, Rê trưởng, Pha trưởng, Si giáng trưởng, La thứ, Mi thứ, Rê thứ).
  4. Bấm vào cuối ô Ký hiệu ABC, sau dòng bắt đầu bằng K:, để đặt con trỏ. Nốt sẽ được chèn vào đúng chỗ con trỏ.
  5. Chọn Trường độ trước: Tròn, Trắng, Đen, Móc đơn hoặc Móc kép. Nút đang chọn có nền xanh đậm. Bấm Chấm dôi nếu cần nốt có chấm dôi (bấm lần nữa để bỏ).
  6. Chọn Quãng tám: Giữa là quãng có Đô giữa (Đô ở dòng kẻ phụ dưới khuông), Cao là quãng trên, Thấp là quãng dưới.
  7. Bấm nốt: Đô, Rê, Mi, Pha, Son, La, Si. Mỗi lần bấm máy vang nốt đó và nốt hiện lên khuông nhạc.
  8. Cần thăng, giáng, bình: bấm Thăng, Giáng hoặc Bình rồi mới bấm nốt. Dấu hóa chỉ áp vào một nốt kế tiếp.
  9. Hết một ô nhịp thì bấm Vạch nhịp. Hết bài bấm Vạch kết. Muốn sang hàng mới trên khuông nhạc thì bấm Xuống dòng.
  10. Bấm Dấu lặng để chèn dấu lặng có độ dài bằng trường độ đang chọn.
  11. Bấm nhầm thì bấm Xóa lùi: xóa nốt (hoặc vạch nhịp) ngay trước con trỏ.

Bài tự lưu trên trình duyệt sau mỗi lần sửa, không cần bấm lưu. Tên bài trong ô Bài đổi theo ô Tên bài.

Gõ thẳng ký hiệu ABC

  1. Thầy cô quen gõ thì gõ luôn vào ô Ký hiệu ABC. Khuông nhạc vẽ lại sau mỗi lần gõ.
  2. Nốt: C D E F G A B là Đô Rê Mi Pha Son La Si; chữ thường c d e… cao hơn một quãng tám; thêm dấu phẩy C, D, là thấp hơn một quãng tám.
  3. Trường độ: số sau nốt nhân với độ dài ở dòng L:. Với L:1/4 thì C là nốt đen, C2 nốt trắng, C4 nốt tròn, C/2 móc đơn, C3/2 đen chấm dôi. Các nốt móc đơn viết liền nhau (CDEF) thì được nối đuôi.
  4. Thăng ^, giáng _, bình = đặt trước nốt: ^F là Pha thăng, _B là Si giáng. Dấu lặng: z. Vạch nhịp: |, vạch kết: |], nhắc lại: |: … :|.
  5. Lời ca: gõ một dòng bắt đầu bằng w: ngay dưới dòng nốt, các chữ cách nhau bằng dấu cách, mỗi chữ ứng với một nốt; chữ nào ngân qua nốt kế tiếp thì gõ thêm dấu gạch dưới _ sau chữ đó, ví dụ "w: Đô Rê Mi _ Pha".
  6. Bấm Cách ghi ABC (dưới ô gõ) để xem bảng ký hiệu ngay trên màn hình.
  7. Gõ sai, khung đỏ dưới ô gõ báo dòng và vị trí, ví dụ "Dòng 8, ký tự thứ 5: có ký tự không dùng trong ký hiệu ABC, máy đã bỏ qua." Sửa đúng chỗ đó.
  8. Muốn tìm một nốt trong ô gõ: bấm vào nốt đó trên khuông nhạc, ô gõ tự bôi đen ký hiệu của nốt.

Sửa bài mẫu thành bài của mình

  1. Chọn bài mẫu ở ô Bài. Bài mẫu không sửa được: các nút nốt mờ đi, có dòng nhắc màu vàng.
  2. Bấm Chép thành bài của tôi. Máy tạo bản sao tên "… (bản của tôi)" trong nhóm Bài của tôi.
  3. Sửa bản sao như bài thường.

Dịch giọng cho vừa giọng học sinh

  1. Mở bài cần dịch.
  2. Bấm nút + cạnh chữ Dịch giọng để nâng nửa cung, nút − để hạ nửa cung. Con số ở giữa là số nửa cung đã dịch (tối đa 12 lên hoặc xuống).
  3. Khuông nhạc vẽ lại theo giọng mới; bấm Nghe thử để nghe ở giọng mới.

Dịch giọng chỉ đổi phần hiển thị và tiếng phát, không sửa ký hiệu trong ô gõ. Chuyển sang bài khác thì dịch giọng về 0. In lúc đang dịch thì bản in theo giọng đã dịch.

In, lưu ra tệp, mở tệp

  1. Bấm In bản nhạc. Trang in chỉ có khuông nhạc (và dòng nguồn nếu là bài mẫu). Chọn máy in hoặc "Lưu dưới dạng PDF" trong hộp thoại in của trình duyệt.
  2. Bấm Tải tệp .abc về để lưu bài đang mở thành tệp, ví dụ "bai-tap-doc-nhac-so-1-lop-6.abc".
  3. Ở máy khác (máy chiếu của trường), mở công cụ, bấm Mở tệp .abc, chọn tệp đó. Bài được thêm vào Bài của tôi.
  4. Xóa bài không cần nữa: chọn bài, bấm Xóa bài, bấm OK để xác nhận.

Tệp .abc là tệp chữ, mở được bằng Notepad và nhiều phần mềm ghi nhạc khác. Một tệp có nhiều bài (mỗi bài bắt đầu bằng dòng X:) thì máy tách thành nhiều bài, tối đa 50 bài; tệp tối đa 1 MB.

Đàn phím

  1. Bấm thẻ Đàn phím. Đàn có 25 phím, từ Đô giữa đến Đô cao hơn hai quãng tám; phím trắng ghi tên Đô, Rê, Mi…
  2. Bấm chuột hoặc chạm vào phím để đàn. Giữ phím thì tiếng ngân lâu hơn. Trên màn hình cảm ứng chạm nhiều ngón cùng lúc được, kéo ngón qua các phím để vuốt.
  3. Đàn bằng bàn phím máy tính: hàng Z X C V B N M là Đô Rê Mi Pha Son La Si quãng dưới, các phím S D G H J là phím đen; hàng Q W E R T Y U là quãng trên, I là Đô cao nhất, các phím 2 3 5 6 7 là phím đen. Chữ cái ghi trên từng phím đàn.
  4. Đánh dấu Hiện cả tên chữ cái (C D E…) nếu muốn thấy thêm tên C, D, E trên phím. Bỏ đánh dấu Hiện phím máy tính để ẩn chữ cái bàn phím khi chiếu cho học sinh.
  5. Kéo thanh Âm lượng để chỉnh độ to của đàn.

Lần bấm đầu tiên máy cần một chút thời gian để nạp tiếng đàn. Khi đang gõ trong một ô chữ, bàn phím máy tính không đánh đàn.

Máy đếm nhịp

  1. Bấm thẻ Máy đếm nhịp.
  2. Chọn nhịp 2/4, 3/4, 4/4 hoặc 6/8. Số vòng tròn đèn bằng số tiếng trong một ô nhịp.
  3. Chỉnh tốc độ bằng nút −, + (mỗi lần 1 nhịp/phút) hoặc kéo thanh trượt, từ 40 đến 208 nhịp/phút.
  4. Bấm Bắt đầu. Máy gõ đều, đèn sáng lần lượt; tiếng đầu ô nhịp (phách mạnh) cao hơn và đèn màu vàng.
  5. Bấm Dừng để dừng. Đổi tốc độ lúc đang chạy thì máy đổi ngay, không cần dừng.

Nhịp 6/8: mỗi ô nhịp 6 tiếng, mỗi tiếng một nốt móc đơn; tiếng 1 mạnh nhất, tiếng 4 hơi mạnh. Con số nhịp/phút là số tiếng gõ mỗi phút. Ví dụ tập hát bài nhịp 2/4 ở lớp 4 thì để khoảng 80–90.

Lưu ý

Hỏi đáp

Bấm Nghe thử mà không có tiếng?
Kiểm tra loa, âm lượng của máy và của trình duyệt (tab có biểu tượng loa bị tắt không). Nếu dòng "Đang nạp tiếng đàn…" đứng mãi thì mạng đang chậm hoặc mất; tải lại trang khi có mạng.
Mất mạng giữa tiết thì sao?
Nếu đã nghe hoặc đàn thử ít nhất một lần từ lúc mở trang thì tiếng đàn đã nạp xong, vẫn nghe, đàn và đếm nhịp bình thường cho đến khi tải lại trang. Nên mở trang và bấm thử một nốt trước giờ học.
Soạn ở nhà, lên lớp mở ở máy trường thế nào?
Ở nhà bấm Tải tệp .abc về, chép tệp vào USB hoặc gửi qua Zalo. Ở lớp mở công cụ, bấm Mở tệp .abc và chọn tệp đó.
Khuông nhạc không hiện đúng nốt đã gõ?
Xem khung đỏ dưới ô gõ để biết dòng bị sai. Hay gặp nhất: quên dòng K: (chọn lại Giọng để máy tự thêm), gõ nốt trước dòng K:, hoặc số trường độ không khớp với dòng L:.
Học sinh có dùng trên điện thoại của mình được không?
Được, không cần tài khoản. Em mở đường dẫn công cụ, dùng Đàn phím hoặc Máy đếm nhịp để tập ở nhà. Bài thầy cô soạn không tự sang máy em; thầy cô gửi tệp .abc để em bấm Mở tệp .abc.
Có bài dân ca Việt Nam mẫu không?
Chưa có. Bài mẫu chỉ đưa bản ký âm đã kiểm được nguồn. Thầy cô tự chép bài cần dạy bằng các nút nốt hoặc ký hiệu ABC.